Αποφυγή της έκθεσης των βρεφών στον ήλιο και κάλυψη των αναγκών τους σε βιταμίνη D3©

Υπό του Δρ. Δημητρίου Ν. Γκέλη - MD, ORL, DDS, PhD, Medical Life Coach και των συνεργατών του

Η έκθεση των βρεφών στον ήλιο αποτελεί σημαντικό θέμα στην παιδιατρική και τη δημόσια υγεία, καθώς το ευαίσθητο δέρμα τους είναι ιδιαίτερα ευάλωτο στις βλαβερές συνέπειες της υπεριώδους ακτινοβολίας (UVΑ) [1].

 

Παρότι η υπεριώδης ακτινοβολία τύπου UVB διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη δερματική σύνθεση της βιταμίνης D₃ (χοληκαλσιφερόλης), οι σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες δεν συστήνουν την εσκεμμένη έκθεση των βρεφών στην ηλιακή ακτινοβολία ως μέθοδο κάλυψης των αναγκών τους σε βιταμίνη D.

Δρ Ελπινίκη Κιντζονίδου, Παιδίατρος, Διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών

Δρ Δμήτριος Ν. Γκέλης, Ιατρός, Ωτορινολαρυγγολόγος, Οδοντίατρος, Διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών

Αικατερίνη Γκέλη, Ιατρός Ακτινοδιαγνώστρια

Η σύσταση αυτή βασίζεται στους τεκμηριωμένους κινδύνους που σχετίζονται με την υπεριώδη ακτινοβολία, ιδίως τύπου UVA και UVB, συμπεριλαμβανομένων των οξέων δερματικών εγκαυμάτων, της φωτογήρανσης και του αυξημένου μακροπρόθεσμου κινδύνου εμφάνισης κακοηθειών του δέρματος. Ως εκ τούτου, η επαρκής πρόσληψη βιταμίνης D στα βρέφη επιτυγχάνεται προτιμητέα μέσω διατροφικών πηγών ή/και κατάλληλης συμπληρωματικής χορήγησης[1,2].

Σύμφωνα με τις διεθνείς παιδιατρικές και δημόσιες υγειονομικές οδηγίες, τα βρέφη ηλικίας κάτω των 6 μηνών δεν θα πρέπει να εκτίθενται άμεσα στην ηλιακή ακτινοβολία και συνιστάται η προστασία τους κυρίως μέσω παραμονής στη σκιά και χρήσης κατάλληλου προστατευτικού ρουχισμού [12, 15].

Μετά τον 6ο μήνα ζωής, μπορεί να επιτρέπεται περιορισμένη και προσεκτική έκθεση, πάντοτε με την εφαρμογή συστηματικών μέτρων φωτοπροστασίας. Συγκεκριμένα, η American Academy of Pediatricsκαιο World Health Organizationαναφέρουνότι:

Η άμεση έκθεση θα πρέπει να αποφεύγεται, ιδίως κατά τις ώρες μέγιστης ηλιακής έντασης (10:00–16:00) [12, 13].

Προτεραιότητα έχει η σκιά και ο προστατευτικός ρουχισμός (καπέλο, μακριά μανίκια, ελαφρά υφάσματα) [12].
Μετά τους 6 μήνες ζωής μπορεί να χρησιμοποιείται αντηλιακό ευρέος φάσματος στις εκτεθειμένες περιοχές του δέρματος [12, 14].


Η έκθεση στον ήλιο δεν συνιστάται ως μέθοδος κάλυψης των αναγκών σε βιταμίνη D, καθώς η συμπληρωματική χορήγηση βιταμίνης D αποτελεί ασφαλέστερη και προβλέψιμη στρατηγική [12, 15].

Επομένως, πρακτικά:
• 0–6 μηνών: αποφυγή άμεσης έκθεσης στην ηλιακή ακτινοβολία [17, 18].
• >6 μηνών: μόνο σύντομη, έμμεση ή ελεγχόμενη έκθεση με πλήρη φωτοπροστασία [19].

Γιατί τα βρέφη κάτω των 6 μηνών πρέπει να αποφεύγουν την άμεση έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία

1. Λεπτό και ευαίσθητο δέρμα
Το λεπτότερο και λιγότερο κερατινοποιημένο δέρμα των βρεφών, σε συνδυασμό με τη χαμηλότερη περιεκτικότητα σε μελανίνη, μειώνει τη φυσική φωτοπροστασία και επιτρέπει αυξημένη διείσδυση της υπεριώδους ακτινοβολίας. Η ακτινοβολία UVB σχετίζεται κυρίως με οξέα ηλιακά εγκαύματα και άμεση κυτταρική βλάβη, ενώ η UVA διεισδύει βαθύτερα στο δέρμα και συμβάλλει σε οξειδωτικό στρες και μακροχρόνιες φωτοβλάβες· συνεπώς, τα βρέφη είναι ιδιαίτερα ευάλωτα τόσο σε οξείες όσο και σε χρόνιες δερματικές επιπτώσεις της ηλιακής έκθεσης. [2,3].

2. Κίνδυνος εγκαυμάτων και μελλοντικού καρκίνου του δέρματος
Η πρώιμη έκθεση στο σύνολο της ηλιακής υπεριώδους ακτινοβολίας (UVA και UVB), ιδίως όταν συνοδεύεται από επαναλαμβανόμενα ηλιακά εγκαύματα στην παιδική ηλικία, έχει συσχετιστεί με αυξημένο μακροπρόθεσμο κίνδυνο ανάπτυξης μελανώματος και άλλων μορφών καρκίνου του δέρματος κατά την ενήλικη ζωή. Ως εκ τούτου, διεθνείς οργανισμοί, όπως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και η American Academy of Pediatrics, συστήνουν την αποφυγή άμεσης ηλιακής έκθεσης κατά τη βρεφική ηλικία[3].

3. Περιορισμένη μεταβολική ωριμότητα
Οι μηχανισμοί θερμορύθμισης και ισοζυγίου υγρών στα νεογνά δεν είναι πλήρως ανεπτυγμένοι. Ως αποτέλεσμα, η άμεση ηλιακή ακτινοβολία μπορεί να οδηγήσει ευκολότερα σε υπερθερμία, θερμοπληξία και αφυδάτωση. Οι κατευθυντήριες οδηγίες παιδιατρικών οργανισμών, όπως η American Academy of Pediatrics και η Centers for Disease Control and Prevention, επισημαίνουν την ανάγκη σκίασης, κατάλληλου ρουχισμού και αποφυγής άμεσης έκθεσης στον ήλιο για τα βρέφη [3,4].

Τι συστήνουν οι διεθνείς οδηγίες

• Η American Academy of Pediatrics και η U.S. Food and Drug Administration συνιστούν ότι τα βρέφη κάτω των 6 μηνών πρέπει να παραμένουν εκτός άμεσης ηλιακής ακτινοβολίας και να προστατεύονται με σκιά ή κατάλληλο ρουχισμό όταν βρίσκονται έξω [3,5].
• Το κύριο μέτρο προστασίας είναι η σκιά, όπως κάτω από δέντρα ή ομπρέλες, και ο προστατευτικός ρουχισμός. Η χρήση αντηλιακού σε βρέφη πριν τους 6 μήνες δεν είναι συνήθως αναγκαία και δεν θεωρείται πρώτη γραμμή προστασίας, παρά μόνο σε περιπτώσεις όπου η έκθεση στον ήλιο είναι αναπόφευκτη [3,5].

Κάλυψη αναγκών των νεογνών και των βρεφών σε βιταμίνη D3

Οι διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες υπογραμμίζουν ότι η κατανάλωση βιταμίνης D3 μέσω συμπληρωμάτων και/ή διατροφής αποτελεί την ασφαλέστερη και πιο προβλέψιμη μέθοδο για την κάλυψη των αναγκών σε βιταμίνη D3 στα νεογνά και τα βρέφη. Η λήψη συμπληρωμάτων εξασφαλίζει επάρκεια βιταμίνης D3 και προλαμβάνει την ανάπτυξη ραχίτιδας, χωρίς τους κινδύνους που συνδέονται με την άμεση έκθεση στον ήλιο [6,7].

Από τις μορφές βιταμίνης D3 που υπάρχουν επιλέγεται η χορήγηση φυσικής και όχι συνθετικής βιταμίνης D3, που φέρεται μέσα σε βιολογικό εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο και δεν περιέχει χημικά συντηρητικά ή άλλες πρόσθετες ουσίες και κυκλοφορεί ως συμπλήρωμα διατροφής με την ονομασία D3 Gkelin Kids drops. Kάθε σταγόνα του D3 Gkelin Kids drops περιέχει 200ΙU (Διεθνείς Μονάδες) φυσικής βιταμίνης D3. Συνιστάται η χορήγηση 2 σταγόνων D3 GkelinKidsdrops ( 400 IU/ημέρα) από τη γέννηση, ακόμη και με αποκλειστικό θηλασμό [8,9].

Πίνακας: Αποφυγή ηλιακής έκθεσης & Κάλυψη βιταμίνης D στα βρέφη

Ηλικία	Έκθεση στο ηλιακό φως	Προστατευτικά μέτρα	Σύσταση βιταμίνης D3	Τρόπος χορήγησης	Σημειώσεις
0–6 μηνών	Να αποφεύγεται η άμεση λεκθεση στον ήλιο	Σκιά, καρότσι με σκίαστρο, καπέλο, ελαφριά ρούχα	400 IU/ημέρα [10, 11]	Σταγόνες από το στόμα ή σταξιμο στη θηλή του μαστού της μητέρας	Το μητρικό γάλα δεν παρέχει επαρκή D3 [10, 11]
6–12 μηνών	Περιορισμένη/έμμεση έκθεση εκτός 10:00–16:00	Καπέλο, ρούχα, SPF 30+ σε εκτεθειμένα σημεία	400 IU/ημέρα [1]	Ημερήσιο συμπλήρωμα	Αποφυγή έντονης ηλιοφάνειας, ειδικά  τομεσημέρι
1–2 ετών	Σύντομη, ασφαλής έκθεση	Αντηλιακό, καπέλο	400–600 IU/ημέρα (εξατομικευμένο) [10]	Συμπλήρωμα/διατροφή	Παρακολούθηση ανάπτυξης
Χειμερινή περίοδος	Πολύ λίγη βιταμίνη D3 πεοσαλαμβάνεται από από τον ήλιο	Όλα τα παραπάνω	Η συνέχιση του συμπληρώματος	Καθημερινά	Υψηλότερος κίνδυνος ανεπάρκειας
Προχωρημένοι παράγοντες κινδύνου	Περιορισμένη ηλιοφάνεια/σκοτεινό δέρμα/εμβρυϊκή πρόωρότητα	Αυστηρότερη σκίαση	Προσαρμοσμένη δόση κατόπιν οδηγίας γιατρού	Συστηματική παρακολούθηση	Ιατρική καθοδήγηση απαραίτητη

Βιβλιογραφική Τεκμηρίωση

1.World Health Organization. Ultraviolet radiation and child health. Geneva: WHO; 2011.

2.Stamatas GN, Nikolovski J, Luedtke MA, Kollias N, Wiegand BC. Infant skin physiology and development during the first years of life. J Am Acad Dermatol. 2011;65(5 Suppl 1):S137–S143.

3.American Academy of Pediatrics. Ultraviolet radiation: a hazard to children and adolescents. Pediatrics. 2011;127(3):588–597.

4.Centers for Disease Control and Prevention. Heat stress and heat-related illness: prevention in infants and children. Atlanta: CDC; 2022.

5.U.S. Food and Drug Administration. Sunscreen: How to help protect your baby. Silver Spring, MD: FDA; 2020.

6.Holick MF, Binkley NC, Bischoff-Ferrari HA, et al. Evaluation, treatment, and prevention of vitamin D deficiency: Endocrine Society clinical practice guideline. J Clin Endocrinol Metab. 2011;96(7):1911–1930.

7.Fewtrell M, Bronsky J, Campoy C, et al. Vitamin D in healthy European infants and children: ESPGHAN position paper. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2017;64(1):119–132.

8.American Academy of Pediatrics. Wagner CL, Greer FR. Prevention of rickets and vitamin D deficiency in infants, children, and adolescents. Pediatrics. 2008;122(5):1142-52.

9.Abrams SA; Committee on Nutrition, American Academy of Pediatrics. Calcium and vitamin D requirements of enterally fed preterm infants. Pediatrics. 2013;131(5):e1676-83.

10.Corsello A, et al. Vitamin D in pediatric age: current evidence and recommendations†. Front Pediatr. 2023; 400 IU/day for infants <1 year.

11.Mayo Clinic Staff. Vitamin D for babies: Are supplements needed? Mayo Clin. 2024; keep infants <6 mo out of direct sunlight & supplement 400 IU/d.

12.Munns CF, Shaw N, Kiely M, Specker BL, Thacher TD, Ozono K, et al. Global consensus recommendations on prevention and management of nutritional rickets. J Clin Endocrinol Metab. 2016;101(2):394-415.

13.American Academy of Pediatrics. Sun safety and protection tips for infants and children. Elk Grove Village (IL): AAP; 2023.

14.World Health Organization. Sun protection and children: how to protect children from ultraviolet radiation. Geneva: WHO; 2017.

15.Wagner CL, Greer FR; American Academy of Pediatrics Section on Breastfeeding; Committee on Nutrition. Prevention of rickets and vitamin D deficiency in infants, children, and adolescents. Pediatrics. 2008;122(5):1142-52.

16.Holick MF. Vitamin D deficiency. N Engl J Med. 2007;357(3):266-81.

17.American Academy of Pediatrics. Sun safety and protection tips for infants and children. Elk Grove Village (IL): AAP; 2023.

18.World Health Organization. Sun protection and children: how to protect children from ultraviolet radiation. Geneva: WHO; 2017.

19.American Academy of Pediatrics. Sun safety and protection tips for infants and children. Elk Grove Village (IL): AAP; 2023.

Από το 2003 ο Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης μελετά, ερευνά και έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ευεργετική δράση της βιταμίνης D στον ανθρώπινο οργανισμό, έχοντας συνειδητοποιήσει την πανδημία έλλειψης βιταμίνης D στον Ελληνικό πληθυσμό. O Δρ Γκέλης με την αρθρογραφία του στην ιστοσελίδα του, www.d3gkelin.gr, ακούραστα και ακατάπαυστα εκπαιδεύει το κοινό για τη σημασία της βιταμίνης D στην πρόληψη, αλλά και στην αντιμετώπιση παθολογικών καταστάσεων, που οφείλονται σε έλλειψη ή ανεπάρκεια της βιταμίνης D.

Σημείωση: Το παρόν επιστημονικό άρθρο γράφτηκε για λόγους ενημέρωσης των ιατρών και των λοιπών επιστημόνων υγείας και δεν αποτελεί  μέσο διάγνωσης ή αντιμετώπισης ή πρόληψης ασθενειών, ούτε αποτελεί ιατρική συμβουλή για ασθενείς, από τον συγγραφέα ή τους συγγραφείς του άρθρου.

Την ευθύνη της διάγνωσης, θεραπείας και πρόληψης των ασθενειών τις έχει μόνον ο θεράπων ιατρός του κάθε ασθενούς, αφού πρώτα κάνει προσεκτικά ακριβή διάγνωση.
Γιαυτό συνιστάται η αποφυγή της αυθαίρετης εφαρμογής ιατρικών πληροφοριών από μη ιατρούς. Τα συμπληρώματα διατροφής δεν είναι φάρμακα, αλλά μπορεί να χορηγούνται συμπληρωματικά, χωρίς να παραιτούνται οι ασθενείς από  τις αποδεκτές υπό της ιατρικής επιστήμης θεραπείες ή θεραπευτικές τεχνικές και μεθόδους, που γίνονται, όταν χρειάζονται, υπό ιατρική καθοδήγηση,  παρακολούθηση και ευθύνη. Οι παρατιθέμενες διαφημίσεις εξυπηρετούν της δαπάνες συντήρησης της παρούσας ιστοσελίδας 

Το παρόν άρθρο προστατεύεται από το Νόμο 2121/1993 και 4481/2017 για την πνευματική ιδιοκτησία. Η ολική ή μερική αντιγραφή του παρόντος επιστημονικού άρθρου χωρίς τη γραπτή έγκριση του Δρ Δημητρίου Ν. Γκέλη θεωρείται κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας και διώκεται βάσει της νομοθεσίας.